تعویض روغن موتور خودروی گازسوز؛ بهترین روغن برای EF7، XU7، ۴۰۵ و پراید | مرکز خدمات فنی گازسوز مشلشی (۲۲۰۲۳)

بسیاری از مالکان خودروهای دوگانه‌سوز (EF7 سمند، XU7 پژو ۴۰۵ و پارس، پراید) تصور می‌کنند چون با گاز ارزان‌تر رانندگی می‌کنند، هزینه نگهداری هم کمتر است؛ اما واقعیت این است که موتور گازسوز شرایط کاری متفاوتی دارد و روغن موتور در آن زودتر از موتور بنزینی پیر می‌شود. اگر نمی‌دانید هر چند کیلومتر روغن ماشین گازسوز را عوض کنید، چه روغنی برای سمند EF7، پژو ۴۰۵ و پراید مناسب است و چرا تعویض روغن با سرویس سیستم گاز در ارتباط است، این راهنما دقیقاً برای شما نوشته شده است.

چرا روغن موتور خودروی گازسوز اهمیت بیشتری دارد؟

گاز طبیعی فشرده (CNG) نسبت به بنزین عدد اکتان بالاتری دارد و تمیزتر می‌سوزد، اما دمای احتراق آن به‌طور محسوسی بالاتر است. این گرمای بیشتر مستقیماً به روغن موتور منتقل می‌شود و فرآیند اکسیداسیون روغن را سرعت می‌بخشد؛ یعنی روغن زودتر غلیظ، تیره و لجنی می‌شود و خاصیت روان‌کاری خود را از دست می‌دهد. از طرف دیگر، برخلاف بنزین که در سرد بودن موتور وارد تابه روغن می‌شود و روغن را رقیق می‌کند، گاز عملاً با روغن مخلوط نمی‌شود؛ این یعنی تنها دشمن روغن در خودروی گازسوز، گرما و اکسیداسیون است و باید با تعویض به‌موقع و استفاده از روغن مرغوب با آن مقابله کرد.

نکته مهم دیگر، هوای گرم است. در شهری مثل اهواز که دمای تابستان از ۵۰ درجه هم عبور می‌کند، موتورهای XU7 و EF7 سریع‌تر به مرز دمایی می‌رسند و روغن تحت فشار حرارتی بیشتری قرار می‌گیرد. به همین دلیل در مقاله گرمای اهواز و خودروهای گازسوز هم تأکید کرده‌ایم که سرویس‌های دوره‌ای در مناطق گرم باید کوتاه‌تر از مناطق معتدل باشد.

تفاوت روغن موتور ماشین گازسوز با ماشین بنزینی

از نظر فنی، موتور گازسوز را می‌توان با همان روغن استاندارد موتور بنزینی روان‌کاری کرد، به شرطی که روغن با کیفیت و دارای استانداردهای API و ACEA باشد. اما تفاوت اصلی در بازه تعویض است، نه نوع روغن. چون روغن در موتور گازسوز سریع‌تر اکسید می‌شود، همان روغنی که در خودروی بنزینی هر ۱۰ هزار کیلومتر دوام می‌آورد، در خودروی گازسوز باید زودتر (معمولاً هر ۵ تا ۷ هزار کیلومتر) تعویض شود. برخی سازندگان روغن‌های مخصوص خودروهای گازسوز (NGV Oil) هم عرضه کرده‌اند که خاکستر کمتری دارند و برای سوپاپ‌ها و محفظه احتراق مناسب‌ترند؛ اما در بازار ایران، یک روغن ۱۰W-40 نیمه‌سنتتیک باکیفیت از برند معتبر، انتخاب مطمئن و اقتصادی‌تری است.

هر چند کیلومتر روغن خودروی گازسوز را عوض کنیم؟

پاسخ دقیق به نوع موتور و شرایط رانندگی بستگی دارد، اما قاعده کلی در مراکز فنی معتبر این است: خودروی دوگانه‌سوز با مصرف عمده گاز، هر ۵٬۰۰۰ تا ۷٬۰۰۰ کیلومتر نیاز به تعویض روغن دارد. برای خودروهای محبوب ایرانی به این شکل است:

• سمند با موتور EF7: تعویض روغن هر ۵٬۰۰۰ تا ۷٬۰۰۰ کیلومتر. موتور EF7 به‌دلیل طراحی مدرن‌تر و سیستم ECU قابل تنظیم گاز، اگر با تنظیم ECU گاز درست کار کند، روغن تمیزتری دارد؛ اما با کیت گاز ارزان‌قیمت و تنظیم ناقص، دمای سوپاپ‌ها بالا می‌رود و روغن زودتر می‌سوزد.
• پژو ۴۰۵ و پارس با موتور XU7: تعویض روغن هر ۵٬۰۰۰ کیلومتر و بازدید سطح روغن هر دو هزار کیلومتر. موتور XU7 به‌ویژه در نسخه‌های پرکار، روغن‌سوزی دارد و در حالت گازسوز با گرمای بیشتر، این مشکل تشدید می‌شود. چک منظم روغن برای این موتور حیاتی است.
• پراید: تعویض روغن هر ۵٬۰۰۰ کیلومتر. موتور کوچک پراید فقط حدود ۳ لیتر روغن جا می‌دهد؛ یعنی حجم روان‌کار کم است و هرگونه تأخیر در تعویض، خیلی سریع خودش را در صدای موتور و افت توان نشان می‌دهد.

اگر خودرو عمدتاً با بنزین کار می‌کند و گاز فقط برای مسافت‌های طولانی است، می‌توانید بازه را به ۷٬۰۰۰ کیلومتر بکشانید؛ اما در رانندگی شهری و ترافیک (که در اهواز عادی است) کوتاه‌ترین بازه را انتخاب کنید.

بهترین روغن موتور برای EF7، XU7 و پراید کدام است؟

• سمند EF7: روغن ۱۰W-40 نیمه‌سنتتیک با استاندارد API SL یا بالاتر، مطابق دفترچه راهنمای ایران‌خودرو. در تابستان‌های خوزستان، روغن ۱۰W-40 باکیفیت یا ۲۰W-50 (طبق نظر تعمیرکار) گزینه‌های مطمئنی هستند.
• پژو ۴۰۵ و پارس XU7: روغن ۱۰W-40 برای فصل‌های معتدل و ۲۰W-50 برای تابستان داغ؛ اما در زمستان‌های سرد حتماً به ۱۰W-40 برگردید تا استارت راحت باشد و روغن سریع به قطعات برسد.
• پراید: روغن ۱۰W-40 استاندارد (API SL/SM) برای استفاده عادی و ۲۰W-50 برای رانندگی سنگین در گرمای شدید. نکته مهم: از روغن‌های تقلبی که در بازار زیاد است دوری کنید و روغن را از نمایندگی‌ها و فروشگاه‌های معتبر بخرید.

برای اطمینان، همیشه به دفترچه خودرو مراجعه کنید و در انتخاب برند، روغنی را بخرید که مشخصات API و ACEA روی قوطی آن درج شده باشد؛ روغن بی‌کیفیت، سریع‌ترین راه برای از کار انداختن موتور گازسوز است.

علائم دیرکرد تعویض روغن در خودروی گازسوز

اگر زمان تعویض روغن گذشته باشد، این نشانه‌ها را خواهید دید:

• صدای تیک‌تیک سوپاپ‌ها و زنجیر موتور به‌ویژه هنگام استارت صبحگاهی
• افزایش مصرف سوخت (هم گاز و هم بنزین) و افت شتاب
• تیره و غلیظ شدن روغن روی گیج؛ اگر روغن روی تیره‌گیج به رنگ قیر درآمد، دیگر دیر شده است
• افزایش دمای موتور؛ در موتور XU7 که زمینه داغ کردن دارد، روغن قدیمی این مشکل را تشدید می‌کند (بیشتر در مقاله داغ کردن خودروی گازسوز)
• روشن شدن چراغ هشدار روغن یا چراغ چک

رانندگی طولانی با روغن کهنه، ساده‌ترین راه برای گیرپاژ موتور و هزینه تعویض کامل موتور (میلیون‌ها تومان) است؛ در حالی که یک تعویض روغن به‌موقع فقط چند صد هزار تومان هزینه دارد.

مراحل استاندارد تعویض روغن و فیلتر + بازدید همزمان سیستم گاز

تعویض روغن اصولی فقط «خالی کردن و ریختن روغن جدید» نیست. مراحل درست در یک مرکز فنی عبارت‌اند از: گرم کردن موتور برای خروج کامل روغن، باز کردن پیچ تابه و تخلیه کامل، تعویض فیلتر روغن، بستن پیچ تابه با گشتاور صحیح، ریختن حجم دقیق روغن (EF7 حدود ۴٫۵ لیتر، XU7 حدود ۴٫۷۵ لیتر، پراید حدود ۳ لیتر)، روشن کردن موتور و چک نشتی، و در نهایت ثبت سرویس در کارنامه خودرو.

چون خودرو گازسوز است، بهترین زمان برای بازدید همزمان سیستم گاز هم همین‌جاست: چک ظاهری شیلنگ‌ها و اتصالات، تست نشتی، بررسی شیر مخزن و رگولاتور. اگر فیلتر گاز هم زمان تعویضش رسیده، حتماً آن را عوض کنید (راهنمای کامل در مقاله تعویض فیلتر گاز) و شمع‌ها را هم در همین سرویس بررسی کنید (راهنمای شمع خودروی گازسوز). به این ترتیب با یک بار مراجعه، هم موتور و هم سیستم گاز را سرحال نگه می‌دارید.

سرویس همزمان سیستم گازسوز؛ گواهی سلامت سالانه و آزمون هیدرواستاتیک مخزن

مالکان خودروهای گازسوز باید بدانند که سیستم CNG فقط روغن نمی‌خواهد؛ مخزن گاز هم نیاز به سرویس دوره‌ای دارد. طبق ضوابط رسمی، مخزن CNG باید هر سال در مراکز خدمات فنی مجاز گواهی سلامت سالانه (گواهی معاینه دوره‌ای) بگیرد و هر ۶ سال یک‌بار هم آزمون هیدرواستاتیک شود تا سلامت بدنه مخزن در برابر فشار تأیید گردد. استعلام اصالت و اعتبار گواهی سلامت هر خودرو از طریق سامانه جامع اطلاعات خودروهای گازسوز کشور (IRNGV) و صدور آن زیر نظر اتحادیه کشوری سوخت‌های جایگزین و خدمات وابسته انجام می‌شود؛ جزئیات کامل این موضوع را در مقاله تست مخزن گاز و مقاله ایمنی گازسوز بخوانید. توسعه شبکه CNG و آمار ناوگان گازسوز کشور نیز در پرتال اطلاع‌رسانی وزارت نفت منتشر می‌شود.

در مراکز مجاز، تعویض روغن و گواهی سلامت را می‌توان در یک نوبت انجام داد؛ به‌ویژه برای خودروهای عمومی و تاکسی که هم سرویس‌هایشان متراکم است و هم مدارکشان باید همیشه معتبر باشد.

تعویض روغن گازسوز را کجا انجام دهیم؟

تعویض روغن خودروی دوگانه‌سوز را به مرکزی بسپارید که با سیستم گاز هم آشنا باشد؛ نه فقط روغن. در اهواز، مرکز خدمات فنی گازسوز مشلشی (کد ۲۲۰۲۳) علاوه بر تعویض روغن و فیلتر، بازدید همزمان سیستم گاز، تست نشتی، تعویض فیلتر گاز، رگولاتور و انژکتور و صدور گواهی سلامت را هم انجام می‌دهد. اطلاعات تماس و مسیر دسترسی را در صفحه تعمیرگاه گازسوز اهواز ببینید و برای نوبت‌دهی با شماره‌های انتهای همین صفحه تماس بگیرید.

سوالات متداول

آیا روغن مخصوص گازسوز لازم است؟ خیر؛ روغن استاندارد موتور بنزینی (۱۰W-40 نیمه‌سنتتیک با API SL به بالا) کافی است، اما باید زودتر از خودروی بنزینی تعویض شود.

تعویض روغن روی مصرف گاز اثر دارد؟ بله؛ روغن کهنه اصطکاک را زیاد می‌کند و مصرف سوخت (گاز و بنزین) را بالا می‌برد. بعد از تعویض روغن، معمولاً موتور نرم‌تر و کم‌مصرف‌تر می‌شود.

روغن پراید گازسوز چند لیتر است؟ حدود ۳ لیتر؛ به همین دلیل سطح روغن پراید را باید مرتب چک کرد.

گواهی سلامت مخزن گاز را از کجا استعلام بگیریم؟ از سامانه IRNGV به آدرس irngv.ir با وارد کردن کد ملی یا شماره پلاک؛ این سامانه مرجع رسمی استعلام گواهی سلامت خودروهای گازسوز کشور است.

جمع‌بندی

موتورهای EF7، XU7 و پراید در حالت گازسوز، روغن را زودتر مصرف و پیر می‌کنند؛ پس برنامه تعویض روغن را کوتاه (هر ۵٬۰۰۰ کیلومتر) و روغن را باکیفیت انتخاب کنید. تعویض روغن را با بازدید سیستم گاز، گواهی سلامت سالانه مخزن و تست هیدرواستاتیک ۶ ساله هماهنگ کنید تا هم هزینه‌ها بهینه شود و هم خودرو همیشه ایمن و کم‌مصرف بماند. اگر در اهواز هستید، همین امروز با مرکز خدمات فنی گازسوز مشلشی تماس بگیرید تا سرویس کامل روغن و گاز خودرویتان در یک نوبت انجام شود.